We maken onszelf onnodig bang.

Veel mensen zijn bang om te gaan beleggen en enthousiast om mee te doen aan de loterij. Terwijl de loterij je geld kost en beleggen je geld oplevert.

Zoals je misschien begrijpt heb ik het vaak over beleggen. Meestal niet eens omdat ik er zelf over begin, maar omdat iemand op een feestje het onderwerp van de spaarrente even aangrijpt om goed te klagen. Zo ook op een borrel vlak voor de jaarwisseling. Maar het was vooral de wending die dat gesprek nam dat mij deze blog heeft doen schrijven. Want heel even was ik met stomheid geslagen.

Wat gebeurde er?

Stel je een gezellige woning voor in het centrum van het bourgondische Den Bosch. Een twintigtal vrienden en vage bekenden die samen op de dagen tussen kerst en oud en nieuw toch nog een borrel in het programma hebben opgenomen. Iedereen heeft zich voorgenomen om zich een beetje in te houden, maar stiekem sta je toch al aan je vierde drankje.

Iemand begint te klagen over de spaarrente. Na wat bijval en het betitelen van bankiers als boeven, verzucht iemand anders dat je als consument altijd de zak bent en geen kant op kunt. Dat is mijn teken. Dus introduceer ik het idee van beleggen met een paar voorbeelden van hoe ik zelf in de afgelopen jaren duizenden euro’s heb verdiend op de beurs. Na een korte discussie over de voor- en nadelen van beleggen, sluit een dame in het gezelschap wat haar betreft dit onderwerp met een opmerking dat beleggen niet voor haar is omdat ze alleen maar bang zou zijn om geld te verliezen.

Op zich nog niets raars aan de hand, dit hoor ik wel vaker. Maar het onderwerp waar zij toen naadloos op overschakelde, vond ik verbazingwekkend. Ze begon namelijk over de staatsloterij. En over dat ze drie loten had, dus maar zo miljonair kon zijn over een paar dagen en dan hoefde ze zich over geld of de rente geen zorgen meer te maken. Enigszins verontwaardigd, vroeg ik haar of ze wel wist dat de kans dat je met de staatsloterij al je geld kwijtraakt duizenden keren groter is dan al je geld op de beurs verliezen. Dat wist ze wel en dat nam ze voor lief. Hoorde er gewoon bij. Waarop ik nog verontwaardigder bevestiging vroeg op het feit dat zij zich dus inderdaad zo bang is voor het maken van verlies dat ze er niet eens aan beleggen wil beginnen, terwijl verliezen met de loterij zo normaal is dat ze er zonder blikken of blozen 90 euro aan verspilt. Haar antwoord was een volmondig ja!

Hoe kan dit?

Op het moment zelf was ik met stomheid geslagen, heb ik mijn onbegrip stamelend ten gehore gebracht en waarschijnlijk, al dan niet hardop, getwijfeld aan haar intelligentie. Dat laatste was sowieso onterecht, maar ik had een zwak moment, dus vergeef het me. Het voorval heeft me wel beziggehouden de afgelopen dagen. Want hoe kan het dat een slimme jongedame, toch zo dom met haar geld omgaat? Waarom is ze in de ene situatie bang voor verlies en in de andere total niet?

Dat ligt aan een combinatie van het menselijk talent voor statistiek en de perceptie rondom beleggen enerzijds en loterijen anderzijds.

Eerst dat menselijk talent voor statistiek. Dat is er niet. Wij mensen zijn waardeloos in het inschatten van kansen. Zeker hele kleine kansen, zoals bij het winnen van een loterij, schatten wij veel te hoog in. Veel mensen die een lot kopen denken dat ze een reële kans maken op de hoofdprijs. Dat was afgelopen jaarwisseling 1 op 6.300.000 voor ieder lot dat je had. Dat is hetzelfde als dat ik je vraag om op 1 januari aan te bellen bij de winnaar en jou als enige aanwijzing zou geven dat die in de onderste helft van Nederland woont. En dat jij dan in 1 keer voor de goede deur staat.

Dan nog die perceptie van beleggen en loterijen. Wanneer het over beleggen gaat, ligt de focus altijd op het mogelijke verlies. Terwijl bij loterijen de focus op het winnen van die enorme hoofdprijs ligt. En mensen hebben een hekel aan verlies. Daar zijn bibliotheken over vol geschreven. En of je nou de verklaring zoekt in de biologische hoek waar voorzichtige mensen langer leven en zich vaker voortplanten of in de psychologische hoek dat de emoties die bij verlies horen erg sterk zijn, feit is dat wij altijd bang zijn voor verlies.

Die angst voor verlies gecombineerd met een ontbrekend talent voor statistiek, zorgt ervoor dat er een hele hoop misgaat als wij proberen in te schatten wat we van een loterij of een beleggingsportefeuille mogen verwachten. Daniel Kahneman heeft er een leven lang onderzoek naar gedaan en een Nobelprijs mee verdiend.

Reclame blijft sterk spul

Het feit dat velen blij worden van loterijen en bang zijn voor beleggen is soort van met de paplepel ingegoten. Want reclamemakers maken handig gebruik van ons statistische onkunde en hekel aan verliezen.

Kijk maar eens naar het verschil in reclames. Bij de staatsloterij zien we dansende bouwvakkers of zielige egeltjes die rechtstreeks onze harten binnenkruipen. Lekker fantaseren over heel veel geld dat je nooit gaat winnen. De tiende kan het gebeuren. Bij reclames voor beleggen zien we hardwerkende mensen die ook dromen over wat ze jaren later gaan doen en daar nu voor aan het werk gaan. Meestal door bij slimme mensen hulp te vragen. Dat is al een enorm verschil. Bij de loterij hoef ik alleen maar een lot te kopen en te dromen, maar bij beleggen moet ik aan het werk of iemand anders aan het werk voor mij. Bah, iets doen. En bij de loterij ben ik binnen een week miljonair en met beleggen pas veel later. Bah, wachten. Dus beleggen staat al 2-0 achter.

Maar de crux zit hem in de waarschuwing. Bij de loterij is dat nauwelijks een waarschuwing. Speel bewust 18+. Spelen is leuk. Bewust is hier een synoniem voor verantwoordelijk. Dus eigenlijk is de waarschuwing dat meedoen aan de loterij een vorm van verantwoord lol hebben is. Dat is geen waarschuwing, dat is een aanmoediging. Bij beleggen is de toon heel anders. Beleggen brengt risico’s met zich mee. U kunt uw inleg verliezen. Direct ligt de nadruk op het negatieve. Risico. Verliezen. Inleg kwijt. Logisch dat de meesten bang zijn er niet aan moeten denken. 3-0 voor de loterij en de wedstrijd is gespeeld.

Het gevolg is dat voor de oudejaarstrekking er 6.3 miljoen loten zijn verkocht, terwijl er iets meer dan 1 miljoen huishoudens in Nederland in het bezit zijn van aandelen. De werkelijkheid is dat met een leven lang meespelen in de loterij de meesten met lege handen achterblijven en met een leven lang beleggen je kunt rekenen op een prachtig vermogen.

Daar komen de schadelijke sociale gevolgen van loterijen nog bovenop. Want niet iedereen speelt zo bewust als de staat graag heeft en raakt gokverslaafd. Iets waar laatst bij Zondag met Lubach nog uitgebreid aandacht voor was. Iemand die dagelijks bezig is met loten kopen heeft een probleem en is waarschijnlijk verslaafd. Terwijl iemand die dagelijks bezig is met aandelen kopen heeft een baan en is een waarschijnlijk vermogensbeheerder. En voor wie nu denkt dat beleggen net als gokken is, dan verwijs ik je graag naar een van onze vorige blogs.

Omdenken

De focus op winst bij loterijen en verlies bij beleggen is heel erg tegengesteld aan de werkelijkheid. Als jij een staatslot koopt is de kans heel erg klein dat je aan het eind van de maand miljonair bent en heel erg groot dat je jouw complete inleg kwijt bent. Als jij een aandeel koopt is de kans ook heel erg klein dat je aan het eind van de maand miljonair bent, maar erg groot dat je aan het einde van de maand jouw complete inleg nog hebt. En deze vergelijking werkt hoe langer, hoe beter. Als jij elke maand een staatslot koopt is de kans dat jij na 100 jaar miljonair bent, nog steeds verwaarloosbaar. Terwijl als jij elke maand aandelen koopt is de kans dat jij na 100 jaar miljonair bent, zeer hoog.

Bij beleggen is de tijd verreweg de belangrijkste factor. Minimaal 10 jaar en hoe langer, hoe beter. Dan moet je niet jouw beslissing af laten hangen van wat er misschien op een dag, in een week of in een maand kan gebeuren. Dan moet je kijken naar wat er in een jaar, in een decennium en in een eeuw gebeurt. Van dat soort plaatjes word je namelijk niet bang, maar blij.

Ons advies? Ga beleggen! Je kunt dan nog steeds dromen van veel geld, maar hoeft niet op de minuscule kans te gokken dat de Staatsloterij jou dat geld gaat geven. In plaats daarvan ben je zelf je eigen fortuin bij elkaar aan het beleggen. Dat is en leuker, en rendabeler!

Geef een reactie